Państwowy Instytut Naukowy

Podstawowe informacje

PIN - Instytut Śląski funkcjonuje w Opolu od 1957 r., jako jedyny obecnie spadkobierca tradycji przedwojennego Instytutu Śląskiego w Katowicach. Pozostając wielodyscyplinarną placówką naukową, prowadzi badania w obrębie takich dyscyplin naukowych, jak: nauki historyczne, socjologia, geografia, nauki filologiczne, ekonomia, nauki prawne.

• nowożytne i najnowsze dzieje Śląska,
• stosunki polsko-niemieckie,
• językoznawstwo w zakresie onomastyki i dialektologii,
• socjologia stosunków etnicznych,
• problemy przemian społecznych, demograficznych, ekonomicznych oraz przestrzennych Śląska,
• problematyka zagospodarowania Odry i Nadodrza.

Za słowa kluczowe dla wymienionych kierunków działalności należy przyjąć: śląskoznawstwo, niemcoznawstwo, stosunki narodowościowe, pogranicza, Nadodrze. Merytoryczny zakres badań placówki wyznaczają problemy charakterystyczne dla historycznego regionu śląskiego, ważnego obszaru pogranicznego Rzeczypospolitej Polskiej, istotne też dla współczesnych procesów transformacji ustrojowej i polityki państwa.

• prowadzi badania w ramach Zakładu Badań Historycznych i Niemcoznawczych, Zakładu Badań Regionalnych oraz zespołów powoływanych do realizacji konkretnych przedsięwzięć;
• posiada wyspecjalizowaną bibliotekę śląskoznawczą;
• prowadzi szeroką działalność wydawniczą w ramach specjalizacji statutowej. Wydaje m.in. rocznik naukowy "Studia Śląskie" i kwartalnik naukowo-dokumentacyjny "Śląsk Opolski"; wykonuje na zlecenie opracowania i ekspertyzy w następującym zakresie:
  
  • monografie miejscowości, instytucji, zakładów produkcyjnych itp.,
  • planowanie przestrzenne i regionalne,
  • plany rozwoju na szczeblu lokalnym (gminy, zakłady pracy),
  • samorządy lokalne i administracja terenowa,
  • rynek pracy i bezrobocie,
  • demografia i polityka społeczna,
  • ekologia i zdrowotność,
  • postawy i orientacje społeczne, w tym konsumenckie, polityczne;
  • realizuje zlecenia na badania sondażowe i ankietowe w zakresie:
    • rynek,
    • popularność osób, instytucji i towarów,
    • zasięg wpływów instytucji.

Państwowy Instytut Naukowy - Instytut Śląski w Opolu, zgodnie z ustawą z 25 lipca 1985 r. i późniejszą nowelizacją z 10 maja 1991 r. (DzU RP 1991, nr 44, poz. 194), stanowił jednostkę badawczo-rozwojową, której organem założycielskim był Wojewoda Opolski. Nadzór merytoryczny nad placówką sprawował (na mocy stosownego porozumienia pomiędzy organem założycielskim a Prezesem Polskiej Akademii Nauk) Przewodniczący Wydziału I Nauk Społecznych Polskiej Akademii Nauk. Ten stan prawny trwał do połowy 2001 r. Wówczas to, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2001 r. w sprawie przejęcia przez ministrów funkcji organu sprawującego nadzór nad jednostkami badawczo-rozwojowymi nadzorowanymi dotychczas przez kierowników urzędów centralnych, wojewodów lub przez inne jednostki organizacyjne (DzU RP 2001, nr 74, poz. 787), funkcję organu sprawującego nadzór nad PIN - Instytutem Śląskim w Opolu przejął Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (od października 2001 r. działający jako Minister Kultury).