O Instytucie Śląskim

[+A] [-a]

PIN – Instytut Śląski w Opolu jest spadkobiercą i kontynuatorem powołanego do życia 15 XII 1933 r. w Katowicach stowarzyszenia naukowego Instytut Śląski, który swoją działalność zainaugurował 28 II 1934 r., a faktycznie rozpoczął 1 V 1934 r. Od początku istnienia Instytut realizował statutowe cele, organizując i upowszechniając wyniki badań nad przeszłością Śląska oraz jego współczesnością w aspektach szeroko pojętej historii, kultury oraz gospodarki.

Pierwszy dyrektor Instytutu, doc. dr Roman Lutman

Po wyzwoleniu Katowic spod okupacji niemieckiej, Instytut wznowił pracę jako placówka naukowa mająca realizować przedwojenne cele organizującego się w nowych warunkach ustrojowych województwa śląskiego. Powojenny rozwój placówki katowickiej przerwało, najpierw ograniczenie swobód badawczych, a następnie jej likwidacja w okresie pogłębiającego się stalinizmu, placówkę katowicką w 1949 r. zlikwidowano.

Instytut Śląski odrodził się w Opolu 9 maja 1957 r., Inspiratorem idei było Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu. W odróżnieniu od przedwojennego Instytutu w Katowicach, głównie organizującego prace naukowe, opolski Instytut miał prowadzić śląskoznawcze prace badawcze. Program badawczy zaczęto realizować w roku 1958, wówczas też Instytut zaczął wydawać swój naukowy periodyk „Studia Śląskie”, którego redaktorem został jego inicjator prof. Seweryn Wysłouch.

W pierwszym okresie funkcjonowania, Instytut zaczął pełnić funkcję organizatora życia naukowego w regionie. Przełomowe znaczenie dla Instytutu miało powołanie przy Stowarzyszeniu Instytut Śląski w Opolu Instytutu Naukowo-Badawczego, nowo powstała placówka zaczęła korzystać z uprawnień państwowych instytutów naukowo-badawczych.

Na początku roku 1991 wojewoda opolski w porozumieniu z ministrem-przewodniczącym Komitetu Badań Naukowych i Ministrem Finansów przekształcił Instytut Śląski Instytut Naukowo-Badawczy w Państwowy Instytut Naukowy – Instytut Śląski w Opolu. Od tego momentu jako oddzielny podmiot działa Stowarzyszenie Instytut Śląski w Opolu.
Profil badań placówki obejmuje problemy specyficzne dla Śląska, a zarazem istotne dla procesu transformacji ustrojowej i polityki państwa. Należą do nich zagadnienia – (1) historia polityczna, społeczna, kultura i język oraz (2) społeczne, polityczne, gospodarcze, prawno-administracyjne i ekologiczne uwarunkowania rozwoju regionu, a także (3) wpływ polityki Niemiec i stosunków polsko-niemieckich na procesy społeczne, gospodarcze i polityczne na Śląsku.

* * *
Państwowy Instytut Naukowy – Instytut Śląski w Opolu, jako spadkobierca przedwojennego katowickiego Instytutu Śląskiego – pozostaje wielodyscyplinarną placówką naukową, którego merytoryczny zakres badań wyznaczają zagadnienia charakterystyczne dla historycznego górnego Nadodrza, w szczególności Śląska Opolskiego, jako obszaru pogranicza socjohistorycznego i rzeczywistego, dla Rzeczypospolitej Polskiej istotnego we współczesnych procesach transformacji ustrojowej państwa oraz jego polityki stanowiącej ważny element kolejnych etapów integracji europejskiej.

(oprac. prof. dr hab. Michał Lis)

WIĘCEJ INFORMACJI: